ถ้าเรามองดูในอดีต เราอาจจะเคยมีความเชื่อว่า การจะประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานจนถึงขั้นสูงสุดได้นั้น จะต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญในด้านใดด้านหนึ่งโดยเฉพาะ จึงจะมีโอกาสมากในการที่จะประสบความสำเร็จในตำแหน่งหน้าที่การงานระดับสูง
…และมีแนวคิดอย่างหนึ่งว่าหากเป็นคนที่เป็นเหมือนมนุษย์เป็ดรู้ทุกอย่างแต่รู้อย่างละนิดอย่างละหน่อย โอกาสที่จะได้ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานขึ้นไปตำแหน่งสูงสุดนั้นอาจจะเป็นเรื่องยาก นั่นเป็นความคิดอย่างหนึ่งในอดีต ยกตัวอย่างเช่น คนที่ขึ้นเป็นผู้จัดการใหญ่ในโรงงานได้ ก็ควรจะเป็นคนที่มาจากวิศวกรที่คุมการผลิตจนเชี่ยวชาญแล้วก็ขึ้นมาเป็นผู้จัดการใหญ่ในที่สุด เพราะเป็นผู้ที่มีความรู้มากที่สุดในการผลิตสินค้า แต่นั่นอาจจะเป็นแนวคิดในอดีต ซึ่งปัจจุบัน อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงแนวคิดนี้ไปมากแล้ว เพราะเทคโนโลยีช่วยให้คนสามารถทำงานได้ โดยที่ไม่จำเป็นต้องมีความรู้ลึกซึ้งมากในเรื่องนั้นเหมือนในอดีต เรามาดูกันว่า ทำไม มนุษย์เป็ด ในปัจจุบัน จึงกลายเป็นจุดแข็งมากกว่าในอดีต
1. ในอดีตนั้น การหาข้อมูล การเรียนรู้สิ่งต่างๆ เพื่อสร้างความชำนาญให้กับตัวเองนั้นเป็นเรื่องที่ยากมาก เพราะ
- ตำราต่างๆ ก็ยังมีน้อย
- ความรู้ต่างๆก็ไม่ได้ถูกสะสมไว้อย่างเป็นระบบ และสร้างมาเป็นคู่มือไว้สำหรับการเรียนรู้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศที่กำลังพัฒนาหรือด้อยพัฒนา
การจะหาคู่มือดีๆไว้ใช้ในการทำงานที่ถูกต้องและได้รับการพิสูจน์มาแล้วว่าใช้งานได้จริงมีประสิทธิภาพนั้นแทบจะหาไม่ได้เลยในประเทศเหล่านี้ ยกเว้นบริษัทที่เป็นภาษาต่างชาติเข้ามาทำงานในประเทศนั้นๆก็จะนำคู่มือต่างๆมาใช้ในการทำงานและได้รับการถ่ายทอดฝึกฝนให้กับพนักงาน จึงเป็นแหล่งเรียนรู้แหล่งเดียวที่จะหาความรู้ได้ในอดีตก็คือการเรียนรู้โดยตรงจากบริษัทนั้นๆผ่านระบบงาน ที่บริษัทแม่ส่งมาให้และใช้ในการฝึกสอนในการทำงาน
2. โอกาสที่จะได้ทำงานในหลายๆแผนก เพื่อเรียนรู้ความหลากหลายในการทำงานนั้น ต้องยอมรับว่าในอดีตมีโอกาสน้อยมากเพราะคน
- แต่ละคนมักจะถูกกำหนดให้ทำงานในหน้าที่เดิมไปตลอดชีวิตเนื่องจากในอดีตมีการจ้างคนจำกัด และมักจะไม่สร้างคนเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงหรือการโยกย้าย
- คนๆหนึ่งจึงมักจะถูกกำหนดให้ทำงานอย่างหนึ่งต่อเนื่องยาวนาน 5 ปี 10 ปี 20 ปี โดยไม่ได้โยกย้ายไปทำงานอย่างอื่นเลย จึงเป็นเหตุให้คนในอดีตจึงมักเป็นคนทำงานที่มีความเชี่ยวชาญในสาขาในสาขาหนึ่งเป็นเฉพาะ
3. เทคโนโลยีในอดีตนั้น ยังไม่ดีพอ ทำให้คนไม่สามารถมีโอกาสที่จะเรียนรู้ได้ด้วยตัวเองเพราะ
- ขาดโอกาสความเข้าถึงข้อมูล แหล่งความรู้
- ขาดคนที่จะอธิบายเรื่องต่างๆได้ทันทีเมื่อต้องการในสถานที่ใดก็ตามได้ตลอดเวลา
- การเรียนรู้ต่างๆ ต้องผ่านการเข้าสู่การอบรมหลักสูตรต่างๆ ซึ่งก็ไม่ได้จัดขึ้นบ่อยๆ บางหลักสูตรอาจจะจัดขึ้นปีละครั้ง และราคาแพง สามารถรับได้จำนวนจำกัด
จึงเป็นอุปสรรคในการเรียนรู้สำหรับหลายๆคนที่ต้องการเรียนรู้หลายๆสิ่งในเชิงกว้างมากกว่าเชิงลึก
4. บริษัท มักจะไม่สนับสนุนให้พนักงานมีการเรียนรู้ในหลายสิ่งหลายอย่าง เพื่อป้องกันพนักงานลาออกไปทำธุรกิจส่วนตัว หรือออกไปอยู่กับบริษัทคู่แข่ง โดยที่มีความรู้ในหลายๆเรื่องของบริษัท ในหลายๆแผนก จึงทำให้เป็นการปิดกั้นโอกาส ที่ทำให้พนักงานคนหนึ่ง สามารถเรียนรู้ในหลายๆ สิ่งในเชิงกว้างได้ ทำให้คนแต่ละคนจำเป็นต้องเรียนรู้เฉพาะในเชิงลึกเท่านั้น
แต่ในปัจจุบันโลกได้เปลี่ยนไปแล้ว…
- ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของเทคโนโลยี
- เครื่องมือในการทำงาน
- ระบบการทำงาน
- ระบบการศึกษา
- ซอฟต์แวร์ต่างๆที่ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อให้ใช้งานได้อย่างง่าย
- การเข้าถึงแหล่งข้อมูลได้ง่าย ตลอดเวลาและทันเวลา
- การมีแหล่งความรู้มากมายที่มีผู้ทำเก็บไว้ในสื่อออนไลน์ โดยที่ไม่มีค่าใช้จ่ายในการเข้าถึง
ทำให้ในปัจจุบันนี้ คนที่มีความรู้เชิงลึกในด้านใดด้านหนึ่ง สามารถที่จะพัฒนาตนเองให้มีความรู้ในเชิงกว้างได้อย่างง่ายดาย และมีความรู้มากพอที่จะใช้งานได้ โดยมีความรู้เชิงลึกเป็นหลักหรือความเชี่ยวชาญเป็นหลักอย่างใดอย่างหนึ่งเป็นพื้นฐานก่อนแล้ว ดังนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นกับคนที่ทำงานในปัจจุบัน ที่มีโอกาสจะประสบความก้าวหน้าได้สูงขึ้นในอนาคตในสถานการณ์ยุคใหม่นี้ จึงมักจะเป็นคนที่มีความรู้หลากหลายในเชิงกว้างมากกว่าเชิงลึก หรือที่เราเรียกว่า “มนุษย์เป็ด” แล้ว มนุษย์เป็ด เป็นคนที่มีคุณลักษณะอย่างไร?
- รู้ลึกในบางสิ่ง ที่เรียกได้ว่า รู้จริง ทำได้จริง และถูกต้องด้วยความชำนาญ เพราะเป็นงานหลักที่ต้องทำมาในอดีต ก่อนที่จะก้าวสู่ความเป็นผู้นำ หรือเป็นผู้บริหารในระยะยาว ทุกคนต้องเริ่มต้นจากหน้าที่หลักที่ทำอย่างต่อเนื่องยาวนานจนเกิดความชำนาญ สิ่งนี้ยังจำเป็นต้องมีอยู่ในมนุษย์เป็ด คือ เก่งจริงในเรื่องนั้น และไว้ใจได้
- รู้กว้างในหลายสิ่ง เป็นคนที่ต้องศึกษาความรู้รอบตัวอยู่ตลอดเวลาในสิ่งต่างๆที่เปลี่ยนแปลงไปตามสถานการณ์ เพื่อให้สามารถมีองค์ความรู้ประกอบในทุกด้าน และสามารถนำมาใช้ในการประมวลผลรวม เช่น คนที่เป็นวิศวกร มีความเชี่ยวชาญในการผลิต อาจจะขึ้นเป็นผู้บริหารในอนาคต จำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานทางด้านการเงิน การบัญชี การตลาด การจัดการ การควบคุมคุณภาพ การขาย และเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งหมายความว่า จะต้องมีความรู้พื้นฐานเพียงพอในทุกเรื่องเหล่านี้ เพื่อให้สามารถทำความเข้าใจและกำหนดทิศทางพื้นฐานได้ ในฐานะผู้นำที่จะต้องให้นโยบายหรือแนวทางปฏิบัติให้ไปสู่เป้าหมายที่กำหนด และมอบหมายให้กับลูกน้องที่มีความชำนาญในแต่ละส่วนไปปฏิบัติ หรือนำมารายงานให้ทราบถึงสถานการณ์ เพื่อการตัดสินใจในภาพรวมได้ถูกต้องและแม่นยำ
จะต้องมีความสามารถในการนำองค์ความรู้ทั้งหมด ทั้งเชิงลึกและเชิงกว้าง มาหล่อหลอมรวมกัน เป็นวิสัยทัศน์และทิศทางของบริษัทอย่างเป็นรูปธรรม เช่น ต้องสามารถกำหนดมาตรฐานของบริษัทที่ต้องทำให้สำเร็จในแง่ของผลลัพธ์ของการประกอบการในเชิงตัวเลข ที่ผ่านความรู้พื้นฐานด้านการเงิน จึงจะสามารถกำหนดเป้าหมายแห่งความสำเร็จได้ในภาพรวมได้ ซึ่ง มนุษย์เป็ด คือ คนที่จะต้องนั่งหัวโต๊ะและสั่งการให้ผู้เชี่ยวชาญในส่วนต่างๆ รับนโยบายไปปฏิบัติในที่สุด
กล่าวโดยสรุป ก็คือ ในโลกปัจจุบันในยุคที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และเทคโนโลยีที่พัฒนาอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับเครื่องมือ ที่ถูกสร้างขึ้นมา เพื่อใช้ในการทำงานมีความพร้อมและเพียงพอ ทำให้มนุษย์เป็นคนที่มีจุดแข็งด้วยเหตุผลที่ว่า
1. รอบรู้ในทุกสิ่ง และทำให้เป็นจริงได้ โดยอาศัยเทคโนโลยี องค์ความรู้ต่างๆ ที่มีรอบด้าน เครื่องมือที่มีความพร้อมในปัจจุบัน รวมไปถึงโอกาสที่เปิดรับผู้ที่มีความรู้หลากหลายให้เข้าสู่ตำแหน่งผู้บริหารได้
2. ความจำเป็นที่จะต้องรู้ลึกในทุกเรื่อง…ไม่จำเป็นอีกต่อไป เพราะมี AI ที่จะทำหน้าที่เป็นเหมือน ผู้เชี่ยวชาญในแต่ละสาขา ช่วยในการตัดสินใจ ช่วยในการหาข้อมูล ช่วยวิเคราะห์สถานการณ์ต่างๆ และนำเสนอแนวทางเบื้องต้นที่ควรจะเป็นให้มนุษย์เป็ดเป็นผู้พิจารณาในภาพรวมอีกที
3. การจ้างงานในปัจจุบันเน้นจ้างคนน้อยลง แต่สามารถทำงานได้หลายอย่าง เนื่องจาก
- มีเทคโนโลยีเข้ามารองรับ จึงไม่จำเป็นต้องจ้างคนมากมายเป็นผู้เชี่ยวชาญในแต่ละสาขาในแต่ละหน่วยงานอีกต่อไป
- เพราะงานบางอย่างเทคโนโลยีหรือ AI สามารถทำแทนได้ จึงทำให้มีความต้องการคนที่เป็นเหมือน มนุษย์เป็ด ที่รอบรู้ในทุกอย่างเพื่อ
- ควบคุมเทคโนโลยีหรือ AI ให้ทำงานไปในทิศทางที่ต้องการ แต่คนที่ควบคุมนั้นได้จะต้องเป็นคนที่มีความรู้หลากหลายหรือรู้รอบด้าน จึงสามารถเข้าไปใช้งาน AI และควบคุม AI ให้ทำงานให้ได้ตามเป้าหมาย
4. ค่าใช้จ่าย หรือค่าจ้าง มนุษย์เป็ด 1 คน ให้ทำงานร่วมกับเทคโนโลยีและ AI ย่อมถูกกว่าการจ้างผู้เชี่ยวชาญ 4 คนทำงานในแต่ละส่วนของตนเอง ดังนั้น มนุษย์เป็ด จึงเป็นทางเลือกที่จะลดต้นทุน แต่คงไว้ซึ่งประสิทธิภาพในการทำงานผ่านเทคโนโลยีและ AI ที่ลงทุนเพียงครั้งเดียวแต่ให้ผลคุ้มค่าระยะยาว
มนุษย์เป็ด จึงเป็นผู้ที่มีจุดแข็งในปัจจุบัน มีเทคโนโลยี คอยช่วยเหลือ เพราะสถานการณ์การทำงานสิ่งแวดล้อมในการทำงาน และสภาพแวดล้อมของการแข่งขันนั้นเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิงเทียบกับในอดีต.
