หัวหน้าผลิต ตำแหน่งที่ต้องมีมากกว่าความรู้เทคนิค แต่มักได้ผลตอบแทนไม่คุ้มความรับผิดชอบ
ทำไมหัวหน้าผลิตถึงเป็นตำแหน่งที่หาคนยากกว่าที่คิด ตำแหน่งหัวหน้าการผลิตเป็นตำแหน่งที่หาคนยากจริงๆ เพราะว่าเป็นตำแหน่งที่ไม่ได้มีแค่ความรู้ทางด้านเทคนิคอย่างเดียว และโดยทั่วไปแล้ว มักจะจ่ายผลตอบแทนน้อยกว่าความเป็นจริง หรือน้อยกว่าความรับผิดชอบที่จะต้องมี จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ตำแหน่งนี้ มักจะเป็นตำแหน่งที่หาคนยาก และมักจะถูกแย่งตัวกันอยู่เสมอ เรามาดูกันว่าหัวหน้าฝ่ายผลิต จะต้องมีความรู้ความสามารถอะไรบ้าง ที่จะสามารถทำงานในตำแหน่งนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
10 คุณสมบัติของหัวหน้าผลิต ที่ทำให้ตำแหน่งนี้หาคนยาก
1. ต้องเป็นคนที่มีความรู้ทางด้านเทคนิค หรือการผลิตในสิ่งเหล่านั้นอย่างชำนาญซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นคนที่เติบโตมาจากสายงานโดยตรง มีประสบการณ์โดยตรงในการทำงานในหน้าที่การผลิตนั้นๆ ผ่านมาหลายปี จนกระทั่งมีประสบการณ์มากพอ หรือมีอายุงานมากพอ ที่จะสามารถขึ้นเป็นหัวหน้าผลิตได้ แต่แค่ความรู้ทางด้านเทคนิคอย่างเดียวนั้น ไม่เพียงพอต่อความสามารถในการดำรงตำแหน่งหัวหน้างานผลิตได้ เพราะมีอีกหลายหน้าที่ ที่จะต้องทำภายใต้ตำแหน่งคำว่า หัวหน้าฝ่ายผลิต
2. ต้องมีความสามารถในการบริหารทั้งงานและคน คำว่า หัวหน้า ไม่ใช่ช่างเทคนิคต่อไป ดังนั้น ต่อให้มีความเชี่ยวชาญในงานเทคนิคหรือในการผลิตนั้นมาตลอดการทำงานหลาย 10 ปี หรือหลายปี แต่เมื่อขึ้นมาเป็นหัวหน้าการผลิตแล้ว ย่อมไม่ใช่คนที่จะต้องไปลงมือทำเหมือนในอดีต แต่จะต้องเป็นคนที่คอยบริหารทั้งงานและคนให้เป็นไปตามแผนการทำงานและมีความราบรื่นในการทำงาน เพราะเมื่อมีคนเข้ามาเกี่ยวข้อง ย่อมมีการควบคุมที่ยากขึ้นกว่าการควบคุมเครื่องจักรธรรมดา ซึ่งเป็นการเปิดปิดสวิตช์ หรือเปิดปิดระบบการทำงาน แต่เมื่อบริหารคน คนนั้นมีชีวิตจิตใจ มีความต้องการ จึงเป็นเรื่องยากที่จะบริหารคนได้ หากไม่มีประสบการณ์มาก่อน หรือไม่ได้รับการฝึกฝนมาก่อน
3. จะต้องมีการดูแลพนักงานตั้งแต่ 20 คนหรือ ถึง 100 คน ซึ่งหมายถึง เวลาส่วนใหญ่ที่ต้องใช้ในการบริหารคน จะเบียดบังเวลาในการบริหารเรื่องงานทางด้านเทคนิคไปมากพอสมควร ดังนั้น ความสามารถในการจัดสรรเวลา เพื่อให้สามารถจัดการได้ ทั้งเรื่องของการบริหารจัดการคน การบริหารจัดการแรงงาน รวมไปถึงการบริหารจัดการสายงานผลิต จึงต้องเป็นคนที่มีความสามารถในการจัดระเบียบ และบริหารเวลาบริหารงาน และจัดลำดับงานได้อย่างถูกต้องแม่นยำ และมีประสิทธิภาพสูงสุด มิฉะนั้นแล้ว จะทำให้ล้มเหลวหรือเสียหายได้ ทั้งในแง่ของการบริหารคน และบริหารสายการผลิตในเวลาเดียวกัน การที่จะได้คนที่มีคุณสมบัติพร้อมที่สามารถทำงานในตำแหน่งนี้ได้ จึงไม่ใช่เรื่องง่ายๆ
4. เป็นผู้ที่ต้องมีความสามารถในการแก้ปัญหาความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในโรงงานหรือในสายการผลิต เนื่องจาก เมื่อเป็นหัวหน้าการผลิตแล้ว ย่อมต้องดูแลให้การทำงานสอดคล้องราบรื่นและไม่เกิดความขัดแย้งหรือปัญหาในระหว่างการทำงานของพนักงานแต่ละคนคนที่จะรับตำแหน่งนี้ได้ จะต้องมีทักษะในการสอบสวน สืบสวน วิเคราะห์แก้ปัญหาโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ต้องมีความสามารถในการจัดการเรื่องปัญหาความขัดแย้งในที่ทำงานในสายการผลิตได้อย่างถูกต้อง มีหลักการ และเป็นที่ยอมรับของทั้งสองฝ่ายที่มีข้อโต้แย้งในขัดแย้งกัน จึงต้องเป็นคนที่ต้องมีศิลปศาสตร์ในการสื่อสาร ในการเจรจาในการโน้มน้าว ในการอธิบาย จนไปถึง ต้องมีความสามารถในการเป็นผู้นำที่ต้องตัดสินใจบนความขัดแย้ง หรือจัดการปัญหายากๆ ให้จบลงได้ด้วยดี และเสียหายน้อยที่สุด
5. ต้องเป็นคนที่มีความสามารถในการกระตุ้นทีมงาน ให้เกิดกำลังใจ หรือความกระตือรือร้นในการทำงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในช่วงที่สายงานการผลิตมีความเร่งด่วนหรือเกิดวิกฤตเกี่ยวกับการผลิตที่ต้องทำให้ทันเวลา หัวหน้าฝ่ายผลิตจะต้องสามารถโน้มน้าวให้ทีมงานยอมรับ และทุ่มเทในการทำงาน เพื่อให้วิกฤตนั้นผ่านพ้นไปได้ ส่งมอบสินค้าได้ทัน หรือในกรณีที่พนักงานไม่ยอมที่จะทำงานล่วงเวลา หรือทำงานเพิ่มขึ้นเนื่องจากสายการผลิตมีปัญหา หรือผลิตไม่ทัน เป็นหน้าที่ของหัวหน้าการผลิตที่จะต้องทำการเจรจาอธิบาย และให้พนักงานยอมรับในความจำเป็นเร่งด่วน ที่จะต้องทำงานล่วงเวลาหรือทำงานอย่างเร่งด่วนให้เกิดประสิทธิภาพ และส่งมอบสินค้าได้ทันเวลา
6. ต้องเป็นผู้ที่มีความสามารถในการรับแรงกดดันได้สูง เพราะเมื่อขึ้นเป็นหัวหน้าผลิตแล้ว นั่นหมายถึง เป็นคนที่อยู่ตรงกลาง ระหว่างลูกน้องที่อยู่ภายใต้การบังคับดูแลในการทำงาน กับ เพื่อนร่วมงานที่อยู่ในระดับเดียวกัน ที่จะต้องมีการทำงานร่วมกันเพื่อให้งานเดินหน้าไปพร้อมๆ กันในระนาบเดียวกัน รวมไปถึง ต้องรับแรงกดดันจากเบื้องบนที่เป็นผู้บริหารหรือหัวหน้าอีกชั้นหนึ่งขึ้นไป เพื่อให้ทุกอย่างเป็นไปตามเป้าหมายของบริษัท และเป็นไปตามนโยบาย และเกิดประสิทธิภาพสูงสุดตามที่ผู้บริหารต้องการดังนั้น คนที่ทำหน้าที่นี้ได้ จะต้องเป็นผู้ที่มีความสามารถประสานงานได้รอบทิศ ไม่ว่าจะเป็นในระนาบเดียวกัน หรือในภายใต้การดูแล หรือภายใต้การถูกควบคุมจากเบื้องบนอีกครั้งหนึ่ง นั่นหมายความว่า ต้องสามารถประสานได้ในทุกทิศทางให้ทุกอย่างเดินหน้าไปอย่างราบรื่นสำเร็จได้ตามเป้าหมายที่ต้องการ
7. เป็นผู้ที่ต้องทำการวางแผนการผลิต รวมไปถึง การวางแผนการควบคุมคุณภาพและลดของเสีย หรือปริมาณของเสีย ให้เกิดขึ้นน้อยที่สุด รวมไปถึงการบริหารจัดการเกี่ยวกับพลังงาน หรือค่าใช้จ่ายต่างๆ ในการผลิต ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของค่าแรง ค่าทำงานล่วงเวลา ค่าไฟ หรือวัตถุดิบที่จะต้องเตรียมให้เพียงพอและทันเวลารวมไปจนถึง การผลิตที่มีความถูกต้องแม่นยำผ่านการตรวจสอบของฝ่ายคุณภาพ ไม่เกิดความเสียหายหรือต้องผลิตซ้ำ หรือเกิดการทิ้งสินค้าที่ผลิตออกมา เนื่องจาก ไม่ผ่านการอนุมัติจากฝ่ายควบคุมคุณภาพ รวมไปจนถึงการส่งมอบสินค้าให้ตรงเวลา เพื่อไม่ให้บริษัทถูกลูกค้าปรับจากการส่งมอบสินค้าช้าเกินไป ทำให้ลูกค้าเกิดความเสียหาย ได้รับความเสียหายที่ปลายทาง จนทำให้ลูกค้าต้องส่งผ่านความเสียหายนั้นกลับมาที่บริษัทเพื่อรับผิดชอบร่วมกัน
8. ต้องวางแผนร่วมกับฝ่ายซ่อมบำรุง และฝ่ายจัดซื้อในการเตรียม อะหลั่ยต่างๆให้พร้อมในสถานการณ์ที่ฉุกเฉิน หรือเครื่องจักร มีการ Shutdown หรือหยุดการทำงานกระทันหัน หัวหน้าฝ่ายผลิต จะต้องเป็นผู้ที่มีความสามารถในการคาดการณ์ และประสานงานกับฝ่ายจัดซื้อ เพื่อแบ่งแยกอะไหล่ออกเป็น 3 ระดับ คือ เร่งด่วนที่จะต้องมีสำรองอยู่ตลอดเวลา หรือเป็นอะไหล่ ที่จะต้องจัดหาได้ภายใน 3 ชั่วโมง รวมไปถึงติดต่อ Supplier หรือสำรองอะไหล่ไว้ ที่ Supplierในกรณีที่เกิดความเสียหาย และต้องการของด่วนที่สุด โดยที่บริษัทไม่ได้เป็นคนเก็บอะไรเหล่านั้นเอง แต่ฝากเก็บไว้ที่ Supplier หรือให้ Supplier เตรียมอะไหล่ชิ้นนั้นให้พร้อมตลอดเวลา
9. ในบางบริษัท หัวหน้าฝ่ายผลิตอาจจะต้องมีความรู้ในมาตรฐานต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของ 5S Kaizen TPM หรือ แม้แต่ระบบควบคุมคุณภาพต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ISO GMP HACCP ขึ้นอยู่กับอุตสาหกรรมที่ทำอยู่ในขณะนั้นว่า ต้องการคุณภาพมาตรฐานใดบ้างที่เป็นตัวที่บังคับและอันไหนที่เป็นทางเลือกที่มีได้
10. ต้องเป็นผู้ที่มีความพร้อม ที่จะทำงานเป็นกะได้ ในสถานที่บางอย่าง ที่มีการผลิต 24 ชั่วโมง ดังนั้น การทำงานในกะต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นกลางวันหรือกลางคืน ผู้ที่รับตำแหน่งนี้จะต้องมีความพร้อมที่จะเข้ากะทำงานได้ตลอดเวลาเพราะบางครั้ง อาจจะถูกจัดสรรให้เข้ากะกลางวัน หรือเข้ากะกลางคืน และต้องเตรียมพร้อมสำหรับรับโทรศัพท์ตลอดเวลาในกรณีที่ออกเวรแล้วแต่เกิดความเสียหายกะทันหัน ต้องพร้อมที่จะเข้าไปช่วยแก้ปัญหาได้ทันเวลา
ความรับผิดชอบรอบด้านของหัวหน้าผลิต กับเงินเดือนที่ไม่คุ้มจนเกิดปัญหาตามมา
จากที่กล่าวมาแล้วทั้งหมด จะเห็นได้ว่าความรับผิดชอบของหัวหน้าฝ่ายผลิตนั้น ค่อนข้างจะสูงและรับผิดชอบรอบด้าน และต้องการคนที่มีความรู้ความสามารถในหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นองค์ความรู้ทางด้านเทคนิคการผลิตโดยตรง หรือองค์ความรู้ทางด้านการบริหารจัดการคน หรือองค์ความรู้ทางด้านคุณภาพหรือมาตรฐานต่างๆ รวมไปจนถึงคนที่มีความพร้อมตลอดเวลาที่จะเข้าแก้ปัญหา หรือเข้าไปรับผิดชอบสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันเมื่อมีการเรียกตัวให้เข้ารับผิดชอบแก้ปัญหาทันทีทันใด จึงเป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่หลีกเลี่ยงที่จะยอมรับตำแหน่งนี้ และ ในความเป็นจริงแล้ว ตำแหน่งนี้มักจะจ่ายเงินเดือนที่น้อยเกินไปทำให้ปัญหาที่ตามมา ก็คือ
1. ไม่มีใครยอมที่จะก้าวขึ้นไปรับตำแหน่งนี้ เพราะได้ผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้นน้อยเกินไป เทียบกับภาระความรับผิดชอบ หรือความยุ่งยาก หรือความทุ่มเท ที่จะต้องทำให้กับบริษัทในตำแหน่งนี้ จึงทำให้คนส่วนใหญ่ยอมที่อยู่ในตำแหน่งช่างเทคนิค หรืออยู่ฝ่ายผลิตธรรมดา แทนที่จะขึ้นไปรับตำแหน่งหัวหน้าฝ่ายผลิต เพราะไม่คุ้มกับเงินเดือนที่เพิ่มขึ้น
2. ต้องมีความทุ่มเทมากในการที่จะเข้าไปรับตำแหน่งนี้ เพราะจะต้องศึกษาเพิ่มเติมในสิ่งต่างๆมากมาย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของทักษะในการบริหารคน ทักษะในการจัดการเกี่ยวกับมาตรฐานต่างๆ ในการทำงานรวมไปถึง ทักษะในการแก้ปัญหาความขัดแย้ง และทักษะในการบริหารงานวางแผนงาน เพื่อให้ทุกสิ่งทุกอย่างดำเนินการไปในภาพรวมได้อย่างถูกต้อง ตามวัตถุประสงค์และมีประสิทธิภาพสูงสุด
สิ่งที่น่ากังวลที่สุด ก็คือ การถูกแย่งตัวจากบริษัทคู่แข่ง หรือบริษัทที่กำลังมองหาหัวหน้าฝ่ายผลิตที่มีความสามารถครบถ้วนตามที่ได้กล่าวมาแล้วในเบื้องต้น และพร้อมที่จะจ่ายผลตอบแทนอย่างคุ้มค่า เพราะบริษัทมองเห็นแล้วว่า หากได้บุคลากรที่มีความพร้อมและความสามารถในระดับนี้มาร่วมงาน จะทำให้บริษัทสามารถขยายกิจการและขยายการผลิต และควบคุมคุณภาพในการผลิตได้ดีขึ้น จึงทำให้บริษัทคู่แข่ง หรือบริษัทที่ต้องการบุคลากรที่มีความสามารถในแนวนี้ มีการแย่งตัว หรือเสนอผลตอบแทน หรือเงื่อนไขที่ดีกว่า ทำให้หัวหน้าฝ่ายผลิต มักจะเปลี่ยนงานและไม่สามารถหาคนมาทดแทนได้ง่ายหลังจากที่สูญเสียหัวหน้าฝ่ายผลิตไปแล้ว
บทความที่น่าสนใจเพิ่มเติม
https://www.ddi.com/blog/manufacturing-leadership-skills
ติดตามบทความอื่น ๆ ได้ที่ บทความจาก OrchidJobs
https://orchidjobs.com/article-2/
