ไม่ว่าเราจะทำงานที่ไหนก็ตาม ปฏิเสธไม่ได้ว่า “การเมือง” (Office Politics) เป็นเรื่องที่มีอยู่จริงในทุกสถานที่ทำงานและทุกแผนก ไม่ว่าจะแสดงออกชัดเจนจนรับรู้ได้ทันที หรือซ่อนเร้นอยู่ภายใต้ความสงบเรียบง่ายของสถานการณ์ปกติก็ตาม
นิยามของการเมืองในที่ทำงาน: การเมืองในที่ทำงานเกิดจากการที่คนกลุ่มหนึ่งรวมตัวกัน เป็นกลุ่มก้อนทั้งแบบเหนียวแน่นชัดเจน หรือแบบรวมตัวกันชั่วคราวเป็นครั้งคราว เพื่อวัตถุประสงค์หลัก 2 ประการ
1. เพื่อเป็นกำแพงขัดขวาง: ป้องกันไม่ให้บุคคลอื่นกระทำการที่จะส่งผลกระทบต่อความมั่นคงหรือผลประโยชน์ของกลุ่มตน
2. เพื่อรักษาและแสวงหาผลประโยชน์: ทำบางสิ่งเพื่อให้ได้ผลประโยชน์สำหรับคนในกลุ่มเดียวกัน
การเมืองในออฟฟิศหนีไม่พ้นเรื่องของ “ผลประโยชน์” ซึ่งมีทั้งในรูปแบบที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม โดยแบ่งย่อยได้ดังนี้
1. ผลประโยชน์ในเชิงรูปธรรม
1.1 ผลประโยชน์จากการดำเนินงาน (เช่น ค่าคอมมิชชั่น): ในบางแผนกที่มีการดีลกับบุคคลภายนอก กลุ่มการเมืองจะถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นหูเป็นตาและเป็นเครื่องมือรักษาผลประโยชน์ผ่านอำนาจหน้าที่ที่มีอยู่
1.2 การรักษาฐานอำนาจ: เพื่อให้มีอำนาจเต็มในการควบคุมความมั่นคงในหน้าที่การงาน และสร้างโอกาสในการได้รับเลือกสู่ตำแหน่งที่สูงขึ้น โดยอาศัยการสนับสนุนและเกื้อกูลกันภายในกลุ่ม
2. ปัจจัยทางจิตวิทยาและจริตส่วนบุคคล (นามธรรม)
2.1 ความโกรธ (Anger): ความขัดแย้งสะสมจนนำไปสู่ความแค้น การรวมกลุ่มจึงเกิดขึ้นเพื่อช่วยกันทำลายล้างฝ่ายตรงข้ามทั้งทางตรงและทางอ้อมเพื่อระบายความโกรธแค้น
2.2 เกิดจากความกลัว (Fear): ความกังวลต่อความไม่แน่นอนหรือการเปลี่ยนแปลงที่คาดการณ์ไม่ได้ ทำให้คนสร้างกลุ่มก้อนขึ้นมาเพื่อเป็น “เกาะคุ้มกัน” และใช้เป็นเครื่องมือต่อรอง
2.3 ความโลภ (Greed): ความอยากได้ผลประโยชน์ อำนาจ สิทธิพิเศษ หรือโอกาสที่ดีกว่าผู้อื่นอย่างง่ายดาย จึงต้องมีกลุ่มคอยบริหารจัดการสถานการณ์ให้เข้าทางตนและพวกพ้อง
2.4 ความหลง (Delusion): หลงในอำนาจ ลาภยศ สรรเสริญ และความสะดวกสบายที่ได้รับ เพื่อไม่ให้สิ่งเหล่านี้เสื่อมสลายไป การเล่นการเมืองจึงถูกนำมาใช้เพื่อควบคุมทุกอย่างไว้ให้ยาวนานที่สุด
แนวทางในการแก้ไข และป้องกันปัญหาที่เกิดจากกลุ่มก้อนการเมืองในบริษัท
เพื่อป้องกันความเสียหายทั้งในระยะสั้นและระยะยาว องค์กรควรมีมาตรการดังนี้
- สร้างวัฒนธรรมความสามัคคี: จัดกิจกรรมปลูกฝังการทำงานอย่างบริสุทธิ์ใจ และกำหนดว่าใครที่ไม่ปฏิบัติตามวัฒนธรรมองค์กรถือเป็นบุคคลอันตรายที่ต้องพิจารณาโทษขั้นเด็ดขาด
- ประกาศนโยบายที่ชัดเจน: ยืนยันว่าบริษัทไม่สนับสนุนการมีกลุ่มก้อนทางการเมืองในทุกระดับ และถือเป็นภัยคุกคามต่อบริษัท
- วัฒนธรรมการวัดผลด้วย Performance: กำหนดให้การพิจารณาความก้าวหน้ามาจาก “ผลงาน” เท่านั้น ไม่มีความสัมพันธ์ส่วนตัวหรือระบบพวกพ้องเข้ามาเกี่ยวข้อง
- ระบบงานที่โปร่งใสและตรวจสอบได้: มีเกณฑ์การวัดผลที่แม่นยำ อธิบายที่มาที่ไปได้ และใช้คณะกรรมการจากหลายภาคส่วนร่วมพิจารณาผลงานพนักงาน
- การกลั่นกรองโดยผู้บริหารสูงสุด: ผู้บริหาร (หรือคณะกรรมการหลายชุดในบริษัทใหญ่) ต้องเป็นคนพิจารณาในขั้นตอนสุดท้าย เพื่อตรวจสอบการ “ซ่อนเงื่อน” หรือการลำเอียงในข้อมูลที่นำเสนอ
ปัญหาการเมืองในบริษัทสรุปแล้วมาจาก 4 รากเหง้าสำคัญ
1. ความกลัว: ความกังวลต่อความมั่นคงและการสูญเสียความสำคัญ
2. ความโลภ: อยากได้หรือรักษาผลประโยชน์ให้พวกพ้อง
3. ความโกรธ: ความคับแค้นที่ต้องการทำลายล้างศัตรู
4. ความหลง: ความเข้าใจผิดในอำนาจและความยิ่งใหญ่ของตน
เมื่อเราเข้าใจสาเหตุที่แท้จริงเหล่านี้ เราจะสามารถหาแนวทางแก้ไข (Solution) ให้ตรงกับจริตและต้นเหตุของปัญหาได้อย่างถูกต้องและชัดเจนที่สุด
อ้างอิง
